संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व

परियोजनाले नेपालभरका सीमान्तकृत महिलाहरूलाइर् बजार सापेक्ष इलेक्ट्रीशियन र प्लम्बिङ सम्बन्धित सीप प्रदान गरेर सशत्तं बनाएको छ, जुन यस क्षेत्रमा कुशल प्राविधिज्ञहरुको बढ्दो मागलाइर् ध्यानमा राख्दै गरिएको हो । यस बढ्दो मागको बाबजुद, महिलाहरूले प्रायः सामाजिक मान्यताहरू, तालिमको अभाव र सीमित स्रोतहरूको कारणले यस्ता पेशाहरुमा पहुँच राख्न कठिनाइहरूको सामना र्गनुर्पदछ । यो परियोजनाले महिलाहरूलाइर् प्राविधिक सीपहरू प्रदान गरेर उनीहरूको आत्मविश्वास बढाएर दिगो रोजगारी प्राप्त र्गन वा आफ्नै व्यवसाय सुरु र्गन सक्षम बनाउने उद्देश्य राखेको थियो ।

नेपालका सबै सातैवटा प्रदेशका मुख्यतया जोखिममा परेका र सिमान्तकृत र्वगमा परेका १४० जना महिलाहरूलाइर् तालिम प्रदान गरेको थियो । तीमध्ये ८०% महिलाहरू तालिम पश्चात रोजगारीको लागी तयार भएका छन् वा स्वतन्त्र रूपमा काम र्गन थालेका छन् । परियोजनाले स्थानीय तहका सरकारी अधिकारीहरूलाइर् संलग्न गरेको थियो र सरकारी परिसरमा तालिम सत्रहरू सञ्चालन गरेको थियो, जसले तालिम पछि रोजगारीको व्यवस्थापन र स्रोतहरूको पहुँचमा सहयोग पुर्याएको थियो ।

यस परियोजनाले नेपालका सातवटै प्रदेशका र्दुगम र सुविधा नपुगेका क्षेत्रमा व्यवस्थित आँखा परीक्षण गरी शिक्षा तथा सुधारात्मक उपायहरु परिचालन गरी शिक्षा र जिविकोर्पाजनका अवसरहरुमा कमी ल्याउने दृष्टिविहीनतालाइर् प्रभावकारी रूपमा सम्बोधन गरेको छ ।

परियोजनाका गतिविधिहरूको रूपमा, नेपालका सबै सातवटा प्रदेशमा २६ वटा विद्यालयहरु र समुदायहरूमा निःशुल्क आँखा परीक्षण शिविर आयोजना गरिएको थियो, जसमा नेत्ररोग विशेषज्ञहरूको सर्मपित टोली समावेश भएका थिए । रिफ्रेक्टिभ त्रृटिहरू भएका बालबालिकाहरू  लाइर् निःशुल्क, अनुकूलित प्रेस्त्रिंप्शन बमोजिम चस्मा प्रदान गरेको थियो । साथै, पढ्नका लागि चस्मा वा आँखाका औषधिहरू आवश्यक र्पने अभिभावक र शिक्षकहरूलाइर् उपयुत्तं सहयोग प्रदान गरिएको थियो । सुक्खा आँखा भएका बालबालिकाहरूलाइर् आवश्यक उपचार र सुरक्षात्मक चस्मा दिइएको थियो । आँखाको जटिल अवस्था भएका बालबालिकाहरू जसलाइर् थप उपचार चाहिन्छ — जस्तै मोतियाबिन्दु — उनीहरुलाइर् थप चेक जाँच र्गन र र्सजिकल हस्तक्षेपका लागि विशेष अस्पतालहरूमा पठाइएको थियो । स्वास्थ्य र्कमीहरूले विर्द्याथी, अभिभावक र शिक्षकहरूका लागि शैक्षिक सत्रहरू सहज बनाएका थिए, जसले आँखाको हेरचाहको महत्व, दृष्टि समस्याहरूको प्रारम्भिक पहिचान, रोकथामका उपायहरू र नियमित आँखा जाँचको आवश्यकतालाइर् जोड दिए ।

परियोजनाले ६,७४३ व्यत्तिंहरूका दृष्टि परीक्षण सफलतार्पूवक सम्पन्न गरेको थियो र २,५१५ जनालाइर् निःशुल्क चस्मा प्रदान गरेको थियो, जसले तत्काल सुधारात्मक हेरचाह सुनिश्चित र्गयो । दृष्टि सुधारको अतिरित्तं, परियोजनाले निःशुल्क आँखाका औषधिहरू वितरण गरेको र ८१ समुदायका सदस्यहरूलाइर् थप उपचारका लागि रिफर गरेको थियो । यो व्यापक दृष्टिकोणले आँखा स्वास्थ्यको विस्तृत दायरा सम्बोधन गरेको थियो तथा र्दुगम क्षेत्रका मानिसहरूलाइर् आवश्यक हेरचाह प्रदान गरेको थियो ।

यो परियोजनाले उद्यमशीलताका लागि सीपहरु, वित्तीय साक्षरता तथा बजार सम्बन्धहरु उपलब्ध गराएर एकल आमाले नेतृत्व गरेको परिवार र फरक सक्षमता भएका परिवारहरूलाइ आर्थिक स्वतन्त्रता प्रर्वद्धन र्गन सहयोग गरेको छ ।

कुल ५० आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारहरू, जसमा एकल आमाले नेतृत्व गरेका परिवारहरू र फरक क्षमता भएका सदस्यहरू भएका परिवारहरू समावेश थिए, साथै १७ अन्य जोखिममा परेका परिवारहरूले पशुपालन, कृषि, खुद्रा व्यापार, र हस्तकला जस्ता क्षेत्रमा दिगो जीविकोर्पाजनको लागि सीप विकास र उद्यमशीलता तालिम प्राप्त गरे ।

यस परियोजनाले प्रत्यक्ष रूपमा उनीहरूका बालबालिकाको हित र सुरक्षालाइर् वृद्धि र्गन मद्दत गरेको छ किनकि हेरचाहर्कताहरू विश्वस्त उद्यमीहरू भएका छन, र तिनीहरूको स्थिर कमाइर्ले राम्रो पोषण र सुरक्षित घरहरू प्रदान गरेको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको वित्तीय साक्षरताप्रति संरचित दृष्टिकोण रहेको छ, जसले व्यत्तिंहरुलाइर् आवश्यक ज्ञान, सीप, धारणा तथा आचरणहरु हासिल र्गन सहयोग र्गदछ र उनीहरुलाइर् सुसूचित वित्तीय र्निणयहरु र्गन, स्रोतहरुको प्रभावकारी व्यवस्थापन र्गन तथा वित्तीय हितको संरक्षण र्गन सक्षम बनाउँदछ । यस दृष्टिकोणले नेपालका कठिन पहुँच भएका जनसंख्यामा वित्तीय पहुँच बढाउन मद्दत र्गदछ । नेपाल राष्ट्र बैंकको वित्तीय साक्षरता प्रंेमर्वकले औपचारिक वित्तीय प्रणालिमा उच्च सहभागिता सुनिश्चित र्गदछ, जसले आर्थिक समावेशी प्रर्वद्धन र्गन तथा वित्तीय जोखिम कम र्गन मद्दत र्गदछ । हाम्रो बैंकका वित्तीय साक्षरता प्रर्वद्धन र्गने प्रयासहरुले खासगरी न्यून प्रतिनिधित्व भएका समूहहरूका लागि आर्थिक समावेशीकरण वृद्धि र्गने प्रतिबद्धता जाहेर र्गदछ । विविध पृष्ठभूमिका व्यत्तिंहरू (जस्तै नियमित वा अनियमित आय भएका महिला, युवा, विर्द्याथी, विप्रेषण प्राप्त र्गने व्यत्तिंहरू आदि) लाइर् लक्षित गरेर बैंकले उनीहरुलाइर् सही वित्तीय र्निणयहरू लिन, ज्ञान र सिप बाट सुसज्जित र्गदछ । यी पहलहरुले दिगो परिर्वतन ल्याउँदछ जसले व्यत्तिंहरूलाइर् मात्र फाइदा र्गदैन कि समुदायहरुलाइर् पनि सकारात्मक प्रभाव र्पादछ किनकि उत्तम वित्तीय साक्षरताले विकासका लागि अवसर र स्रोतहरुमा उच्चतम् पहुँच प्रदान र्गदछ । यस बैङ्कको फिनलिट फाउन्डेसनसँगको सहर्काय बाट ७ प्रदेशहरूबाट ७(३ विर्द्याथीहरु सहित १०७७ व्यत्तिंहरु लाभान्वित भएका थिए ।

यस परियोजनाले गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा उद्यमशीलता सीप र व्यवसायको डिजिटाइजेशन र्माफत इकोटुरिज्म र होमस्टे व्यवसाय प्रर्वद्धन गरेर सिमान्तकृत महिलाहरूको सामाजिक आर्थिक स्थिति सुधार गरेको छ ।

स्थानीय स्रोत व्यत्तिंहरूद्वारा डेलिभर गरिएको र महासंघका अध्यक्षहरूद्वारा निरीक्षण गरिएको विस्तृत पाठ्यक्रमले आतिथ्य सेवा र व्यवसाय व्यवस्थापनमा व्यावहारिक सीपहरू प्रदान र्गदछ । यसमा वित्तीय साक्षरता प्रशिक्षण समावेश थियो, जसले सहभागीहरूलाइर् वित्तीय व्यवस्थापन र सूसुचित र्निणयहरू र्गनका लागि डिजिटल उपकरणहरूको प्रयोग र्गने सीपहरू प्रदान गर्यो । यसका साथै, सहभागीहरूलाइर् डिजिटल र्माकेटिङमा पनि तालिम दिइएको थियो जहाँ उनीहरूले आफ्नो व्यवसायको दृश्यता बढाउन र फराकिलो ग्राहक आधारसँग जोडिन सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन प्रविधिहरू प्रयोग र्गन सिकेका थिए ।

कुल २६ महिलाहरूलाइर् इकोटुरिज्म र व्यवसायको डिजिटाइजेशन सम्बन्धि तालिम र संसाधनहरू प्रदान गरिएको थियो, जसले आयमा १० प्रतिशत वृद्धि गर्यो ।

यस परियोजनाले सीमान्तकृत समुदायका महिलाहरूलाइर् बैंकहरू, लघुवित्त संस्थाहरू र इर्कर्मस प्लेटर्फमहरूसँग जोडेर वित्तीय स्रोत र बजारहरूमा पहुँच सहज बनाएको छ । यसले स्थानीय सरकारहरू, सहकारीहरू र बीमा प्रदायकहरूसँग सफल सहर्काय पनि स्थापित गर्यो, जसले महिला उद्यमीहरूको लागि बलियो नेटर्वक सृजना गर्यो ।

कोशी, मधेश, गण्डकी, लुम्बिनी, र्कणाली, र सुदूरपश्चिम प्रदेशका सिमान्तकृत र जोखिममा परेका समुदायका करिब १५० जना आर्थिक रूपमा विपन्न महिला उद्यमीहरूलाइर् व्यापकरुपमा क्षेत्र स्तरको तालिम प्रदान गरिएको थियो ।

यी तालिमहरुले महिला उद्यमीहरूका लागि र्माकेटिङ, डिजिटल सीप, र इकर्मस प्लेटर्फमहरू र्मापंत् वित्तीय र डिजिटल बजारहरूमा उनीहरूको पहुँचलाइर् सुदृढ र्पानमा ध्यान केन्द्रित गरेको थियो । सहभागीहरूले महिला उद्यमीहरू र लघु तथा साना उद्यमहरुका लागि डिजाइन गरिएका सरकारी र्कायत्रंमहरू, नीतिहरू, र्कजा, लघु वित्त, र बीमा योजनाहरू बारे अभिमुखीकरण पनि प्राप्त गरे ।